Trauma, zgodnie z klasyfikacjami diagnostycznymi ICD-10 oraz DSM-5, odnosi się do urazu psychicznego będącego konsekwencją nagłego, gwałtownego wydarzenia zagrażającego zdrowiu lub życiu bądź bycia świadkiem takiego zdarzenia. W tym ujęciu najczęściej mowa o zespole stresu pourazowego (PTSD – Post Traumatic Stress Disorder).
Jak jednak opisać doświadczenia dziecka, które nie przeżywa jednego, wyraźnego zdarzenia traumatycznego, lecz funkcjonuje w warunkach przewlekłego przeciążenia emocjonalnego? W tym kontekście mówi się o traumie rozwojowej, nazywanej także traumą relacyjną.
Trauma rozwojowa wynika z powtarzających się, wczesnodziecięcych doświadczeń urazowych, które zachodzą w relacji z opiekunem. Obejmuje doświadczenia obiektywnie mniej dramatyczne, lecz mające potencjalnie poważne konsekwencje, także w dorosłości, ze względu na swoją chroniczność i powtarzalność.
Tego rodzaju doświadczenia wpływają negatywnie na:
-samopoczucie dziecka,
-rozwój obrazu siebie,
-zdolność regulacji emocji,
-wzorce relacyjne i poczucie bezpieczeństwa w kontakcie z innymi.
Do przykładów traum relacyjnych należą m.in.:
-kontakt z opiekunem niestabilnym emocjonalnie i nieprzewidywalnym,
-brak dostępności emocjonalnej opiekuna,
-doświadczenie parentyfikacji (wejście dziecka w rolę opiekuna dorosłego lub innych członków rodziny),
-przewlekła krytyka, umniejszanie, ośmieszanie,
-stosowanie niesprawiedliwych lub nieprzewidywalnych kar,
-zaniedbanie (emocjonalne lub fizyczne),
-przemoc fizyczna, emocjonalna lub seksualna.
Jak podkreśla Dorota Draczyńska w swoim artykule, kluczowym aspektem traumy relacyjnej jest jej zakorzenienie w relacjach przywiązaniowych oraz wpływ na rozwój struktur psychicznych odpowiedzialnych za regulację emocji, tożsamość oraz zdolność do tworzenia bezpiecznych więzi.
🔶zachęcamy do lektury! Post stworzony na podstawie artykułu dostępnego online: Dorota Draczyńska. (2024). Trauma relacyjna / Relational trauma. Psychiatria Polska, 58(3), 529–539.